Theo chia sẻ của Đại đức Thích Đạo Cương, trụ trì Chùa Hạ Quất và lãnh đạo thôn Hạ Quất cho biết: Chùa Hạ Quất thuộc xã Hồng Sơn, thành phố Hà Nội. Cùng với đình Hạ Quất được xây dựng từ lâu đời, trở thành trung tâm sinh hoạt tôn giáo của làng. Trong quá trình tồn tại, di tích đã trải qua nhiều biến thiên của lịch sử. Đặc biệt, trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, chùa bị tàn phá nghiên trọng. Sau đó, nhân dân địa phương đã nhiều lần tiến hành tu bổ, phục dựng.
Chùa Phả Cốc Tự được xây dựng từ rất sớm. Chùa được xây dựng trên nền một cái hang lớn. Trong chùa hiện nay còn lưu giữ nhiều bia đá và minh chuông đúc từ thời vua Gia Long khoảng năm 1814, Quả chuông cổ có ghi: Đúc vào đời vua Gia Long "Thập nhị niên-mạnh đông nguyệt" như minh chứng cho lịch sử hình thành của ngôi chùa. Tuy chùa đã trải qua biết bao năm tháng, trùng tu vào những năm 90 của thế kỷ XX, xây dựng nhà mẫu năm 2008 và tu sửa giếng tường bao năm 2023, nhưng nơi đây vẫn khoác lên mình nét đẹp riêng, trầm mặc và thanh nhã. Hiện nay Chùa có các hạng mục tổng thể kiến trúc gồm: cổng chùa, toà Tam Bảo, nhà mẫu, sân vườn, giếng nước và khu tháp mộ. Với những giá trị về mặt lịch sử cũng như trong đời sống của như tinh thần của ngôi cổ tự với làng Hạ Quất cũng như nét đẹp văn hóa tâm lịch của dân tộc Việt Nam, Chùa Hạ Quất (Phả Cốc Tự) đã được UBND Thành phố Hà Nội ký quyết định số 4553/QĐ-UBND ngày 02 tháng 9 năm 2025 xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa cấp Thành phố. Đây là niềm vinh dự, tự hào của người dân thôn Hạ Quất, cũng như là sự ghi nhận giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng của ngôi cổ tự của làng Hạ Quất.
Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Trương Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã nhấn mạnh: Việc di tích chùa Hạ Quất được xếp hạng di tích cấp Thành phố là sự ghi nhận xứng đáng đối với những giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh mà di tích này mang lại. Đây không chỉ là niềm tự hào, mà còn đặt ra trách nhiệm lớn lao cho chúng ta trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đồng chí tin rằng, với sự chung tay của chính quyền, nhân dân và sự quan tâm của các cấp, di tích sẽ mãi là "cầu nối" giữa quá khứ và hiện tại, thắp sáng niềm tin cho thế hệ tương lai. Để nâng cao hiệu quả việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích văn hóa trên địa bàn xã Hồng Sơn nói chung và di tích Chùa Hạ Quất nói riêng, đồng chí đề nghị Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Hồng Sơn, lãnh đạo thôn Hạ Quất tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di tích; tiếp tục rà soát, bổ sung quy hoạch, từng bước xây dựng khu di tích bảo đảm về công tác bảo tồn, cảnh quan phục vụ các hoạt động văn hoá tâm linh, phát triển du lịch ở địa phương.
Đại diện Chi bộ thôn Hạ Quất đã phát biểu bày tỏ niềm vui mừng, phấn khởi trước sự kiện chùa Hạ Quất được công nhận là Di tích lịch sử, văn hóa cấp thành phố. Đồng chí gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các cấp lãnh đạo, các cơ quan chuyên môn, cùng toàn thể nhân dân đã quan tâm, ủng hộ trong quá trình hoàn thiện hồ sơ di tích. Khẳng định đây là niềm vinh dự, tự hào của nhân dân thôn Hạ Quất, đồng thời cũng là trách nhiệm lớn trong việc gìn giữ, bảo vệ và phát huy giá trị di tích. Trong thời gian tới, Chi bộ, cấp uỷ, Ban Công tác Mặt trận và nhân dân trong thôn sẽ tiếp tục đoàn kết, chung tay quản lý, tu bổ, tôn tạo di tích, gắn với phát huy giá trị văn hóa truyền thống, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư ngày càng phát triển bền vững./.
Thuý Huyền - Nguyễn Cường